انحراف بینی یکی از مشکلات شایعی است که عوارض اذیت کنندهای به دنبال دارد. از سختی در تنفس گرفته تا سردردهای مداوم و خر و پف شبانه، همه نتیجه یک تیغه بینی که انحراف دارد، است.
انحراف بینی ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا در اثر یک ضربه ساده ایجاد شود. چیزی که مهم است، آگاهی از علائم، دلایل و روشهای درمان آن است تا از مشکلات و عوارضی که دارد جلوگیری شود. با ما در ادامه این مقاله همراه باشید تا به بررسی این مسائل بپردازیم.
انحراف بینی چیست؟
انحراف بینی زمانی اتفاق میافتد که تیغهی میانی بینی (سپتوم) که بینی را به دو بخش تقسیم میکند، به یکی از طرفین منحرف شود. این انحراف باعث تنگی یک طرف بینی و در نتیجه مشکلات تنفسی میشود، حتی اگر از بیرون بینی کاملاً طبیعی به نظر برسد.
این مشکل معمولاً بهصورت تدریجی خودش را نشان میدهد و ممکن است تا مدتها متوجه آن نشوید. اما با گذشت زمان و تشدید علائم، عوارضی به همراه دارد و نیاز به درمان پیدا میکند.
انواع انحراف بینی
انحراف بینی انواع مختلفی دارد که هرکدام تأثیرات خاص خود را بر عملکرد و ظاهر بینی میگذارند. در ادامه هریک را بررسی میکنیم:
۱. انحراف داخلی تیغه بینی (سپتوم)
در این نوع، تیغهی میانی بینی که بینی رو به دو قسمت چپ و راست تقسیم میکند، به یک سمت خم میشود. ممکن است از بیرون هیچ تغییری دیده نشود، ولی داخل بینی، یکی از مجراها تنگتر از دیگری میشود و این باعث میشود تنفس سخت شود.
۲. انحراف استخوانی یا غضروفی
در این نوع انحراف مشکل از رشد نامتعادل غضروف یا استخوان وسط بینی است. مثلاً وقتی بخش پایینی تیغه بینی بیشتر از حد رشد میکند یا استخوان بینی به یک سمت فشار میآورد، باعث انحراف ساختاری میشود. این انحراف اغلب در عکسبرداری یا معاینه توسط پزشک مشخص میشود و ممکن است باعث انسداد نسبی یا کامل یکی از مجراهای بینی شود.
۳. انحراف ظاهری یا کجی بیرونی بینی
در این نوع، انحراف از بیرون هم قابل مشاهدهست و بینی بهصورت کج یا نامتقارن دیده میشود. این مورد بیشتر روی ظاهر بینی تاثیر میگذارد، ولی معمولاً همراه با انحراف داخلی هم هست. کجی ظاهری بینی میتواند مادرزادی باشد یا بر اثر ضربهای مثل زمین خوردن در کودکی یا تصادف اتفاق بیفتد.
علائم و نشانههای انحراف تیغه بینی
انحراف بینی نشانههای متفاوتی دارد. شدت این علائم بسته به شدت انحراف و سایر شرایط ممکن است کم یا زیاد باشند.
برخی از علائم و نشانههای رایج انحراف بینی به شرح زیر است:
- تنفس سخت از یک یا هر دو سوراخ بینی
- خر و پف شبانه
- سردردهای مزمن
- خشکی دهان
- عفونتهای مکرر سینوسها
دلایل ایجاد انحراف بینی
ایجاد انحراف در تیغه بینی، دلایل مختلفی دارد، برخی از این دلایل از زمان تولد وجود دارند و برخی دیگر در طول زندگی به وجود میآیند. در ادامه برخی از رایجترین دلایل ایجاد انحراف بینی را بررسی میکنیم:
- مادرزادی
در بعضی افراد، انحراف بینی از بدو تولد وجود دارد و در طی رشد بیشتر خودش را نشان میدهد. این انحراف معمولا بهدلیل فشار در زمان زایمان یا ژنتیک است.
- ضربه و آسیب
یکی از دلایل شایع انحراف، ضربه به بینی است؛ مانند زمین خوردن، تصادف یا برخورد در ورزش. گاهی اوقات ممکن است حتی متوجه آسیب نشوید ولی انحراف ایجاد شده است.
- رشد نامتقارن بینی
در دوران بلوغ، رشد نامنظم غضروف و استخوان بینی ممکن است تیغه میانی را به یک سمت بکشد و باعث انحراف شود، حتی بدون وارد شدن هیچ ضربهای.
روشهای درمان انحراف بینی
درمان انحراف بینی بستگی به شدت مشکل و علائم آن دارد. برخی روشهای درمانی موقتاند و برخی دائمی.
داروهای ضد احتقان و اسپریهای بینی
این داروها بیشتر برای تسکین موقتی علائم استفاده میشوند، نه درمان ریشهای انحراف بینی. اسپریهای ضد احتقان مثل «اکسیمتازولین» یا اسپریهای کورتونی باعث کاهش التهاب و تورم داخل بینی میشوند و تنفس را راحتتر میکنند. مصرف این داروها فقط باید با تجویز پزشک باشد، چون استفاده طولانیمدت اثر معکوس دارد و باعث وابستگی یا خشکی شدید مخاط بینی میشود.
آنتیبیوتیک در صورت وجود عفونت
در مواردی که انحراف بینی باعث بسته شدن سینوسها و تجمع ترشحات میشود، احتمال عفونتهای مکرر یا مزمن بالا میرود. در این شرایط، پزشک برای کنترل عفونت از آنتیبیوتیک خوراکی یا تزریقی استفاده میکند. این داروها به از بین بردن باکتریها کمک میکنند و التهاب و فشار ناشی از عفونت را کاهش میدهند. اما آنتیبیوتیک بههیچ وجه درمان اصلی و دائمی انحراف نیست و فقط برای مقابله با عوارض جانبی ـن کاربرد دارد.
جراحی سپتوپلاستی
جراحی سپتوپلاستی اصلیترین و مؤثرترین روش درمان انحراف تیغه بینی است. در این روش، بهترین جراح بینی در تهران از طریق سوراخهای بینی وارد میشود و بدون هیچ برش خارجی، تیغهی منحرف را اصلاح میکند. جراحی انحراف بینی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه زمان میبرد. بعد از جراحی، تنفس بهطور قابل توجهی بهبود پیدا میکند و علائمی مثل گرفتگی بینی، خروپف یا سینوزیت مزمن کاهش پیدا میکنند.
عوارض احتمالی عدم درمان انحراف بینی
اگر انحراف بینی بهموقع درمان نشود، میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند، از جمله:
- سردردهای مزمن و ناتوانکننده
- مشکلات تنفسی دائم و نیاز به تنفس دهانی
- عفونتهای مکرر سینوسها
- اختلال در خواب و کاهش کیفیت زندگی
- افزایش احتمال ابتلا به خشکی گلو و عفونتهای تنفسی
چه زمانی برای انحراف بینی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر تنفس شما از یک یا هر دو سمت بینی دشوار شده، دائم دچار عفونتهای سینوسی میشوید، یا خروپف شدید دارید، باید هرچه زودتر به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام از بروز عوارض جدی جلوگیری میکند.
سؤالات متداول درباره انحراف بینی
بله، جریان هوای نامناسب در بینی باعث ایجاد صدا هنگام خواب میشود.
دارو فقط علائم را کنترل میکند و درمان قطعی نیست؛ جراحی زوش قطعی برای درمان این عارضه است.
بله، در برخی موارد زمینه ارثی دارد و از خانواده منتقل میشود.
در بیشتر موارد خیر، اما در صورت عدم رعایت مراقبت های بعد از جراحی بینی ممکن است مشکلاتی ایجاد شود.
