آندوسکوپی بینی، روشی کارآمد برای مشاهده عمیق ساختارهای داخل بینی و سینوسها است. در این روند، پزشک با استفاده از یک آندوسکوپ انعطافپذیر، به بررسی جزئیات دقیق مشکلاتی نظیر سینوزیت، پولیپ، تومورهای بینی و عفونتهای سینوسی میپردازد.
عمل آندوسکوپی بینی 5 تا 10 دقیقه طول میکشد و به عنوان یک روش کمتهاجمی، مزایای زیادی نظیر درد کم، دوران نقاهت کوتاه و بهبودی سریع را برای بیماران فراهم میآورد. در ادامه به طور کامل به بررسی مراحل و مزایای بینی خواهیم پرداخت. تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
آندوسکوپی بینی چیست؟
آندوسکوپی بینی (Endoscopic Sinus Surgery) به عنوان یک روش تشخیصی و درمانی است که در آن با استفاده از آندوسکوپ، داخل بینی و سینوسها بررسی میشوند. این متد به صورت معمول توسط متخصصان گوش و حلق و بینی برای درمان بیماریهای مرتبط با بینی و سینوسها، همچون انواع التهاب و عفونت، مورد توجه قرار میگیرد.
در واقع با استفاده از اندوسکوپ که یک لوله به همراه دوربین و چراغ است، فضای داخلی حفرههای داخلی بینی بررسی و تصاویر آن نمایش داده میشود؛ به این ترتیب پزشک متخصص میتواند به راحتی مشکلات داخل مجاری تنفسی بینی را بررسی کند.
جراحی آندوسکوپی بینی بیشتر برای زمانهایی مورد استفاده قرار میگیرد که سینوزیت مزمن در میان باشد و یا بیمار احساس فشار و گرفتگی در ناحیه صورت و بینی داشته باشد. ترشحات رنگی و عفونی به همراه آبریزش بینی شدید از جمله حالتهایی است که نیاز به انجام آندوسکوپی سینوس و بینی را ایجاد میکند.
آندوسکوپی بینی در چه مواردی استفاده میشود؟
یکی از کاربردهای اصلی آندوسکوپی سینوس و بینی، درمان سینوزیت مزمن است. سینوزیت مزمن به حالتی گفته میشود که التهاب و عفونت در سینوسها برای مدت طولانی باقی میماند و به درمانهای دارویی پاسخ نمیدهد.
علاوه بر سینوزیت، این عمل برای برداشتن پولیپهای بینی، درمان تومورهای بینی و اصلاح مشکلات ساختاری بینی نیز به کار میرود. در برخی موارد، آندوسکوپی بینی بهعنوان روشی تشخیصی استفاده میشود تا عوامل زمینهساز مشکلاتی مانند آنوسمی (کاهش حس بویایی) و عفونتهای مداوم بینی مشخص شوند.
علاوه بر این، در مواردی که جسم خارجی در بینی فرد گیر کرده باشد، آندوسکوپی راهحل مؤثری برای خارج کردن آن است. پزشک با این روش با دقت بیشتری به محل جسم خارجی دسترسی پیدا کرده و آن را به طور ایمن خارج میکند.
از دیگر موارد استفاده از آندوسکوپی بینی میتوان به خونریزی مزمن بینی و نشت مایع مغزی نخاعی اشاره کرد. بهطور کلی، جراحی آندوسکوپی بینی روشی مؤثر و غیرتهاجمی برای تشخیص و درمان بسیاری از بیماریهای مرتبط با بینی و سینوسها است.
مزایای آندوسکوپی بینی
مزایای آندوسکوپی سینوس و بینی شامل موارد زیر میشوند:
- شناسایی دقیق محل خونریزی
- تشخیص نقاط تورم
- شناسایی تومورهای سرطانی
- درمان مشکلات بینی
- درد کم
- دوران نقاهت کوتاه
- عدم ایجاد زخم
- تورم و کبودی کم
- بهبودی سریع
- کاهش خونریزی
- کاهش نیاز به پانسمان
- ناراحتی کم حین عمل
- موفقیت بالا
- بهبود علائم سینوزیت
- بهبود جریان هوا
- تقویت حس بویایی
مراحل عمل آندوسکوپی بینی به چه صورت است؟
قبل از آندوسکوپی، باید پزشکتان را در جریان تمام داروهای مصرفیتان قرار دهید. پزشک از شما میخواهد که مصرف داروهای رقیقکننده خون را قطع کنید و در صورت نیاز، برای رفع التهاب بینی از اسپری بینی استفاده نمایید. مراحل رینوسکوپی به شرح زیر هستند:
1. آمادهسازی اولیه
بیمار در وضعیت نشسته بر روی صندلی مخصوص قرار میگیرد. پزشک بینی را برای بررسی آماده میکند و در صورت نیاز، انسداد موجود در مجرای بینی را برطرف میسازد.
2. بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی
برای کاهش احساس ناراحتی، پزشک از اسپری بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی استفاده میکند. این کار باعث میشود تا بیمار در طول فرایند، آرامش بیشتری داشته باشد.
3. وارد کردن آندوسکوپ
پزشک با احتیاط آندوسکوپ را وارد بینی میکند. این لوله نازک و منعطف مجهز به دوربین است که به پزشک اجازه میدهد مجرای بینی و سینوسها را به طور کامل بررسی کند.
4. بررسی ناهنجاریها
در این مرحله، پزشک هرگونه ناهنجاری، التهاب، یا پولیپ را در دو سمت بینی بررسی میکند. این معاینه شامل مشاهده دقیق سینوسها و بافتهای اطراف است.
5. نمونهبرداری
در صورت لزوم، پزشک نمونههای بافتی را برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه ارسال میکند. این کار برای تشخیص دقیقتر علت مشکل بینی و سینوسها است.
6. پایان عمل
پس از اتمام معاینه، تمام این مراحل در سمت دیگر بینی تکرار میشود. کل این روند معمولاً 5 تا 15 دقیقه بیشتر طول نمیکشد. در نهایت، بیمار تحت نظر پزشک قرار میگیرد تا وضعیتش پس از عمل آندوسکوپی بینی کنترل شود.
چه افرادی به عمل آندوسکوپی بینی نیاز دارند؟
معمولا آن دسته از افرادی که دچار مشکلاتی در ناحیه سینوس هستند، جراحی تشخیصی-درمانی آندوسکوپی بینی را تجربه میکنند. این افراد میتوانند در گروههای زیر قرار بگیرند:
- افرادی که به درمانهای دارویی مانند آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدالتهابی پاسخ ندادهاند.
- افرادی که به صورت طولانی مدت از بیماریهای سینوسی رنج میبرند.
- افرادی که دارای پولیپ و تودههای بزرگ در داخل بینی بوده و و عمل آندوسکوپی بینی برای تشخیص و حذف پولیپ نیاز است.
- برخی از بیمارانی که دچار انحراف بینی هستند، ممکن است عمل آندوسکوپی بینی را در طول عمل بینی به صورت ترکیبی تجربه کنند.
- برخی از افراد که آلرژیهای مزمن و التهابهای مکرر دارند، ممکن است نیاز به عمل تخلیه سینوس را با استفاده از آندوسکوپی بینی داشته باشند.
چه زمانی بیمار نیاز به آندوسکوپی بینی دارد؟
روشهای تتشخیصی همچون ام آر آی و سیتیاسکن میتوانند برای بررسی وضعیت بیماریهای بینی و سینوس استفاده شوند، اما در حالتهایی که مشکل مخاطی باشد، آندوسکوپی بینی روشی کارآمدتر است. معمولا در شرایط زیر پزشک توصیه به انجام آندوسکوپی میکند:
- سینوزیت
- تورم مخاطی
- وجود پولیپ
- وجود تومورهای مشکوک
- آلرژی مزمن
- گرفتگی و انسداد بینی
- احساس درد و فشار در صورت
- افزایش ترشحات بینی
- از دست دادن حس بویایی
در برخی موارد این متد در طول برخی از عملها همچون جراحی انحراف بینی برای کمک به روند جراحی نیز استفاده میشود.
مراقبت های بعد از عمل آندوسکوپی بینی
طبیعی است بعد از آندوسکوپی سینوس همچون تمامی انواع عمل بینی طبیعی نیاز به رعایت برخی مراقبتها داشته باشید که توسط پزشکتان به شما اعلام میشود. مهمترین این مراقبتها میتواند شامل موارد زیر باشد:
- استراحت کافی به منظور جلوگیری از افت فشار خون و بازیابی نیروی بدنی لازم است.
- استفاده از داروهای تجویز شده طبق دستورالعمل پزشک برای کنترل درد و التهاب ضروری است.
- میتوانید از کمپرس یخ برای کاهش تورم و درد استفاده کنید، اما از فشار مستقیم آن روی پوست جلوگیری کنید.
اهداف آندوسکوپی بینی
عمل آندوسکوپی بینی میتواند به منظور سه هدف انجام شود:
1. آندوسکوپی بینی به قصد درمان
آندوسکوپی همچنین میتواند برای درمان برخی از مشکلات بینی و سینوس استفاده شود. به عنوان مثال، میتوان از آن برای برداشتن پولیپ، تخلیه سینوسها و برداشتن تومورهای کوچک استفاده کرد.
2. آندوسکوپی بینی و سینوس به قصد تشخیص
آندوسکوپی برای تشخیص طیف گستردهای از مشکلات بینی و سینوس، مانند پولیپ بینی، سینوزیت، تومور، عفونت و انسداد مفید است
3. آندوسکوپی بینی به منظور تمیز کردن
در برخی موارد، آندوسکوپی برای پاکسازی اجسام خارجی که در بینی گیر کردهاند، استفاده میشود.
عوارض جانبی آندوسکوپی بینی
عمل آندوسکوپی بینی به طور کلی یک روش ایمن است و عوارض جانبی جدی آن نادر است. با این حال، مانند هر عمل جراحی، برخی از خطرات احتمالی وجود دارد، از جمله:
- خونریزی
- عفونت
- درد
- احتقان بینی
- آسیب به ساختارهای بینی یا سینوس
در صورت مشاهده هر گونه عوارض جانبی جدی پس از آندوسکوپی بینی، مانند خونریزی شدید، تب یا مشکل در تنفس، فوراً به پزشک خود مراجعه کنید.
مدت زمان بهبودی پس از عمل آندوسکوپی بینی چقدر است؟
آندوسکوپی سینوس روند کم تهاجمی و کم دردی است و دوره نقاهت کوتاهی دارد. مدت زمان بهبودی بعد از این عمل به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ اما اکثر بیماران حدود ۷ تا ۱۰ روز بعد از عمل بهبودی مییابند. معمولاً لازم است یک هفته از کار یا مدرسه مرخصی بگیرید.
در روزهای اولیه بعد از جراحی، پزشک برای کاهش درد، داروهای مسکن تجویز میکند و شما باید این داروها را ۱ تا ۳ روز استفاده کنید. خستگی عمومی در ۱ تا ۲ هفته پس از عمل طبیعی است و با رعایت مراقبتهای بعد از اندوسکوپی بینی، تا حد زیادی کاهش مییابد.
بیماران باید از انجام فعالیتهای سنگین، ورزش و سفرهای هوایی به مدت حداقل دو هفته خودداری کنند. همچنین برای خارج کردن تامپونهای بینی که پزشک برای جذب ترشحات قرار داده، باید به مطب او مراجعه کنید. بعد از خروج تامپون، شستشوی بینی با محلول نمک توصیه میشود.
تا مدتی پس از عمل، خوابیدن با دو یا چند بالش برای نگهداشتن سر در وضعیت بالا توصیه میشود تا تورم کمتر شود. در طول دوره نقاهت، مصرف سیگار و دیگر دخانیات نیز روند بهبودی را مختل میکنند و باید کنار گذاشته شوند.
آیا عمل آندوسکوپی بینی نیاز به بیهوشی دارد؟
رینوسکوپی با بیهوشی عمومی یا بی حسی موضعی انجام میشود. تشخیص روش مناسب برای بیمار، بر عهده پزشک معالج است. پزشک ابتدا وضعیت فیزیکی بیمار را بررسی میکند. این بررسی شامل تاریخچه پزشکی و علائم بالینی بیمار است.
سپس پزشک با توجه به دادههای بهدستآمده، درباره نوع بیهوشی، تصمیمگیری میکند. معمولاً پزشک بیهوشی عمومی را به بیمارانی که نیاز به جراحیهای پیچیده دارند یا دچار اضطراب شدید هستند، توصیه میکند. این نوع بیهوشی باعث میشود بیمار در حین جراحی کاملاً بیهوش باشد و هیچ حسی نداشته باشد.
از طرف دیگر، بیحسی موضعی برای جراحیهای کمخطر و زمانی که همکاری بیمار مهم است، مناسبتر است. در این حالت، بیمار هوشیار است و با پزشک ارتباط برقرار میکند. مشاوره دقیق بین پزشک و بیمار برای انتخاب نوع بیهوشی ضروری است.
نکات مهم برای انجام آندوسکوپی بینی که باید بدانید!
- قبل از انجام آندوسکوپی بینی، در مورد سابقه پزشکی خود و هر گونه دارویی که مصرف میکنید با پزشک خود صحبت کنید.
- اگر آلرژی یا مشکلات تنفسی دارید، به پزشک خود اطلاع دهید.
- در روز عمل، از مصرف غذا یا نوشیدنی خودداری کنید.
- از رانندگی بعد از عمل تا زمانی که هوشیاری کامل خود را به دست نیاوردهاید، خودداری کنید.
نتیجهگیری
اکثر افراد بعد از گذشت یک هفته از آندوسکوپی بینی به زندگی عادی و فعالیتهای روزمرهشان برمی گردند. در دوران نقاهت بعد از عمل، باید از فعالیتهای سنگین و سیگار کشیدن خودداری کنید. انتخاب بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی در این جراحی نیز به ارزیابی پزشک بستگی دارد و روی تجربه شما در حین عمل تأثیرگذار است. با وجود اینکه این جراحی عوارض کمی دارد؛ اما مراجعه به بهترین جراح آندوسکوپی سینوس برای به حداقل رساندن عوارض جانبی و دستیابی به نتایج مطلوب از اهمیت زیادی برخوردار است.
